รูมาตอยด์

  "คุณแม่วัย 80 เข่าบวมเป่ง ปวดจนเดินไม่ได้... ผลเลือดฟ้องว่าเป็น 'รูมาตอยด์' แต่ไตเริ่มเสื่อม! จะรักษาอย่างไรให้แม่กลับมาเดินได้ โดยไตไม่พัง?" "หมอครับ ช่วยดูแม่ผมหน่อย แกปวดเข่ามา 2 อาทิตย์แล้ว ตอนแรกนึกว่าเข่าเสื่อมตามวัย แต่จู่ๆ มันบวมเป่งขึ้นมาทั้งสองข้างเลยครับ จับดูอุ่นๆ แกบอกปวดทรมานมาก ขยับไม่ได้เลย ผลเลือดที่คลินิกเก่าส่งมา ยูริก 6.5 แต่ค่า RF ขึ้นตั้ง 1:320 แถมไตแกก็ไม่ค่อยดี (GFR 55) จะกิยาแก้ปวดก็กลัวไตวาย จะทำยังไงดีครับ?" นี่คือโจทย์ยากที่หมอเก่งเจอบ่อยในคนไข้วัย 80+ ครับ... เคสนี้ไม่ใช่ "ข้อเข่าเสื่อมธรรมดา" ที่จะซื้อยาแก้ปวดกินเองได้ และไม่ใช่ "โรคเก๊าท์" แม้ยูริกจะดูเหมือนสูง แต่ตัวเลข RF 1:320 คือหลักฐานมัดตัวว่าคุณยายกำลังเผชิญกับ "โรครูมาตอยด์ในผู้สูงอายุ" (Late-Onset Rheumatoid Arthritis) ที่มาพร้อมกับระเบิดเวลาเรื่อง "ค่าไต GFR 55" วันนี้หมอเก่งจะมาวางแผนการรักษาแบบ "จับมือทำ" ทีละขั้นตอน เพื่อกู้คืนการเดินของคุณยาย และเซฟไตไปพร้อมๆ กันครับ ไขรหัสลับจากผลเลือดของคุณยาย ก่อนจะรัก...

  "หมอครับ... แม่ผมเป็นเข่าเสื่อม แกชอบกินแกงหน่อไม้ใส่ไก่มาก แต่ข้างบ้านทักว่า 'อย่ากินนะ เดี๋ยวปวดขาเดินไม่ได้!' แม่เลยไม่กล้ากินมาเป็นปีแล้ว ผอมจนไม่มีแรง สรุปมันกินได้ไหมครับหมอ?" นี่คือเรื่องเข้าใจผิดระดับชาติที่หมอเจอแทบทุกวันครับ! ความเชื่อเรื่อง "ของแสลง" กับ "โรคปวดข้อ" เป็นของคู่กันในสังคมไทย โดยเฉพาะจำเลยตัวเอ้ อย่าง "หน่อไม้" และ "สัตว์ปีก" (ไก่, เป็ด) หลายคนพอเริ่มปวดเข่า ปวดนิ้ว ก็เหมาเข่งงดของพวกนี้ทันที จนร่างกายขาดโปรตีน กล้ามเนื้อลีบ อาการปวดกลับแย่ลงกว่าเดิมเสียอีก วันนี้หมอเก่งขอมาทำหน้าที่ "ทนายแก้ต่าง" ให้กับหน่อไม้และไก่ครับ มาดูกันชัดๆ ว่า ข้อเสื่อม (Osteoarthritis) และ รูมาตอยด์ (Rheumatoid) ต้องกลัวอาหารพวกนี้จริงไหม หรือเป็นแค่แพะรับบาปจากความสับสนเรื่อง "โรคเก๊าท์" ครับ? ต้นตอความสับสน: ทำไมใครๆ ก็กลัวหน่อไม้? สาเหตุที่คนไทยกลัวของพวกนี้ เพราะเราเอาโรคปวดข้อทุกชนิดไปรวมกับ "โรคเก๊าท์" (Gout) ครับ ความจริงของโรคเก๊าท์: คนที่เป็นเก๊าท์ ร่างกายจะมีกรดยูริกสูง ซึ่งกร...

  "ตื่นเช้ามา มือแข็งทื่อ กำมือไม่ลง ปวดตุบๆ ที่ข้อนิ้วทั้งสองข้าง... นี่ฉันเป็นแค่นิ้วล็อค หรือกำลังป่วยเป็นโรคพุ่มพวงกันแน่?" มีคนไข้หญิงท่านหนึ่ง ชื่อคุณพลอย อายุเพิ่งจะ 30 ปี เดินเข้ามาในห้องตรวจด้วยท่าทางกังวลใจครับ เธอเล่าว่า "หมอคะ ช่วงนี้ตื่นนอนตอนเช้าๆ มือมันแข็งไปหมดเลยค่ะ กว่าจะขยับได้ต้องแช่น้ำอุ่นเป็นชั่วโมง ปวดตามข้อนิ้วทั้งซ้ายและขวาเลย ตอนแรกนึกว่าพิมพ์คอมฯ เยอะ เป็นออฟฟิศซินโดรม แต่กินยาแก้ปวดมา 2 อาทิตย์แล้วไม่ดีขึ้นเลยค่ะ หนูจะเป็นโรคอะไรไหมคะ?" อาการแบบคุณพลอย เป็นสิ่งที่หมอพบบ่อยในผู้หญิงวัยทำงานครับ และเป็นสัญญาณเตือนที่ "ไม่ควรมองข้าม" เพราะอาการปวดข้อที่เกิดขึ้น "พร้อมกันทั้งสองข้าง" ในผู้หญิงอายุน้อย มักไม่ได้เกิดจากการใช้งานหนักเพียงอย่างเดียว แต่อาจมีต้นตอมาจากระบบภูมิคุ้มกันในร่างกายที่กำลังเล่นตลกกับเราอยู่ วันนี้หมอเก่งจะพามาไขปริศนาอาการปวดมือสองข้าง ว่าเป็นโรคอะไรได้บ้าง และต้องเจาะเลือดตรวจหาอะไรถึงจะรู้ผลชัวร์ครับ ปวดมือ 2 ข้างพร้อมกัน: สัญญาณเตือนที่ไม่ธรรมดา โดยปกติแล้ว ถ้าเราปวดจากการใช้งาน (เช่น เอ็นอักเสบ น...

  "หมอครับ... แม่แค่ล้มก้นกระแทกเบาๆ ในห้องน้ำเอง ทำไมสะโพกหักเลยล่ะครับ? แกเป็นแค่รูมาตอยด์ไม่ใช่เหรอ ไม่ได้เป็นโรคกระดูกพรุนสักหน่อย" นี่คือความเจ็บปวดใจของลูกชาย "ป้าดา" (นามสมมติ) ที่ต้องเห็นคุณแม่วัย 58 ปี นอนเจ็บอยู่บนเตียงฉุกเฉินครับ ป้าดาเป็นคนไข้รูมาตอยด์ที่รักษามานานกว่า 10 ปี อาการปวดข้อของแกขึ้นๆ ลงๆ แต่แกก็ใช้ชีวิตได้ปกติ จนกระทั่งเช้านี้ที่แกเสียหลักลื่นในห้องน้ำ เป็นการล้มที่ไม่แรงเลยครับ แต่ผลลัพธ์คือกระดูกสะโพกหักจนต้องผ่าตัด หลายคนเข้าใจว่า "รูมาตอยด์" คือโรคปวดข้อที่ทำให้นิ้วหงิกงอเท่านั้น แต่ความจริงที่น่ากลัวกว่านั้นคือ มันมักจะจูงมือเพื่อนสนิทที่ชื่อว่า "กระดูกพรุน" มาด้วยเสมอ เปรียบเหมือน "ภัยเงียบซ้อนภัยเงียบ" ที่รอวันแสดงตัว วันนี้หมอจะมาเล่าให้ฟังครับว่า ทำไมคนเป็นรูมาตอยด์ถึงกระดูกเปราะบางกว่าคนทั่วไป และเราจะป้องกันโศกนาฏกรรมแบบป้าดาได้อย่างไรครับ ความจริงที่ต้องรู้: รูมาตอยด์กัดกินลึกถึงเนื้อกระดูก จากการศึกษาพบว่า ผู้ป่วยโรครูมาตอยด์มีความเสี่ยงที่จะเกิดกระดูกหักจากภาวะกระดูกพรุน "มากกว่าคนทั่วไปถึง 2 ...